Hưởng ứng ngày hen toàn cầu
Ngày Hen toàn cầu được tổ chức bởi Tổ chức Toàn cầu phòng chống Hen phế quản (GINA), một tổ chức hợp tác của Tổ chức Y tế Thế giới được thành lập vào năm 1993. Được tổ chức vào thứ ba tuần đầu của tháng 5 hàng năm nhằm nâng cao nhận thức trong cộng đồng về gánh nặng của bệnh hen suyễn trên toàn thế giới.
Nhằm nâng cao nhận thức của bệnh nhân hen và tầm quan trọng trong việc kiểm soát bệnh hen trong cộng đồng, phát hiện bệnh sớm và các biện pháp dự phòng. Chủ đề “Tiếp cận thuốc hít chống viêm cho tất cả những người mắc bệnh hen suyễn – vẫn là một nhu cầu cấp thiết”. Chủ đề Ngày Hen suyễn Thế giới năm nay nhấn mạnh rằng mọi người mắc bệnh hen suyễn, bao gồm hầu hết trẻ em dưới 2 tuổi mắc bệnh hen suyễn, đều nên được sử dụng thuốc corticosteroid dạng hít. Thuốc hít này giúp giảm nguy cơ lên cơn hen suyễn và giảm số ca tử vong do hen suyễn có thể phòng ngừa được.
Hen suyễn là một trong những bệnh mãn tính không lây nhiễm phổ biến nhất, ảnh hưởng đến hơn 260 triệu người. Hen suyễn là nguyên nhân gây ra hơn 450.000 ca tử vong mỗi năm trên toàn thế giới. Hầu hết các trường hợp tử vong này đều có thể phòng ngừa được.
Hình ảnh người bệnh đang sử dụng thuốc cắt cơn định liều hen phế quản
1. Đối tượng có thể mắc bệnh hen:
- Hen phế quản có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi (ở trẻ em, thanh thiếu niên, người lớn và người cao tuổi). Bệnh hen phế quản là không lây nhiễm. Tuy nhiên, nhiễm trùng đường hô hấp do vi rút (chẳng hạn như cảm lạnh thông thường và cúm) có thể gây ra các cơn hen phế quản. Ở trẻ em, bệnh hen phế quản thường liên quan đến dị ứng, nhưng bệnh hen phế quản ở người trưởng thành thì thường ít bị dị ứng hơn. Khi bệnh hen phế quản được kiểm soát tốt, bệnh nhân hen phế quản có thể hoạt động thể lực như tập thể dục bình thường. Hen phế quản thường có thể kiểm soát được bằng steroid dạng hít liều thấp.
2. Nguyên nhân gây ra bệnh Hen phế quản:
- Dị nguyên đường hô hấp: Thường là bụi nhà, phấn hoa, nấm mốc, lông động vật, khói thuốc lá, các con bọ sống trong chăn nệm… Cũng có thể là những chất trong công nghiệp như: bụi kim loại, khói xăng dầu, hơi sơn…
- Dị nguyên thực phẩm: Các loại hải sản (tôm, cua, cá, sò…), trứng, thịt gà, lạc.
- Thuốc: Một số loại thuốc cũng có thể là yếu tố khởi phát cơn hen, như aspirin, penicillin…
- Tác nhân nhiễm khuẩn: Các bệnh lý nhiễm khuẩn đường hô hấp trên như: viêm mũi, viêm xoang, viêm họng, viêm amidan… là một trong những nguyên nhân gây ra cơn hen ở bệnh nhân có cơ địa dị ứng.
- Di truyền: Trong gia đình có người bị hen phế quản.
- Yếu tố tâm lý: Tình trạng lo âu, căng thẳng, sang chấn tâm lý…
- Những người có cơ địa dị ứng hay tiền sử gia đình có người mắc hen phế quản là đối tượng nguy cơ của bệnh.
- Đối với những bệnh nhân đã được chẩn đoán hen phế quản, việc tiếp xúc với các tác nhân kích thích có thể dẫn đến việc khởi phát cơn hen cấp.
3. Biện pháp chẩn đoán hen phế quản:
- Các bác sĩ và chuyên gia chăm sóc sức khỏe liên quan cần đảm bảo rằng tất cả những người mắc bệnh hen suyễn, bao gồm hầu hết trẻ em dưới 2 tuổi mắc bệnh hen suyễn, đều được kê đơn thuốc corticosteroid dạng hít thiết yếu, dựa trên bằng chứng khoa học. Những loại thuốc này nên được kê thêm hoặc kết hợp với thuốc giảm triệu chứng để ngăn ngừa tình trạng bệnh tật và tử vong do hen suyễn có thể tránh được.
- Các triệu chứng lâm sàng: Bệnh nhân thường vào viện vì các triệu chứng của một cơn hen phế quản cấp.
- Khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ căn cứ vào lý do vào viện của bệnh nhân cùng các triệu chứng khai thác được, từ đó định hướng chẩn đoán và tiến hành khám lâm sàng. Việc này không chỉ giúp bác sĩ chẩn đoán bệnh mà còn giúp loại trừ các bệnh lý khác có triệu chứng tương tự như Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), viêm đường hô hấp…
- Đo chức năng hô hấp: Bệnh nhân sẽ được làm Hô hấp kí, đo lưu lượng đỉnh trước và sau khi sử dụng thuốc giãn phế quản. Nếu chức năng phổi cải thiện sau khi dùng thuốc giãn phế quản thì bệnh nhân có khả năng cao bị hen phế quản.
4. Phòng ngừa và điều trị bệnh Hen phế quản:
- Nguyên tắc trong điều trị và phòng ngừa bệnh hen phế quản là cần hạn chế tối đa sự tiếp xúc với các tác nhân gây dị ứng như:
- Vật nuôi, bụi nhà, gián, cây trồng và phấn hoa, ẩm mốc, khói thuốc, hóa chất, một số loại thức ăn
- Tránh tiếp xúc với lông của vật nuôi: chó, mèo, chim cảnh…
- Đeo khẩu trang khi ra đường: để tránh các thành phần khói bụi, khói thuốc lá, hóa chất độc hại trong không khí…
- Kiêng ăn các loại thực phẩm dễ gây dị ứng: Tôm, cua, đồ chiên nướng, rượu bia… thuộc nhóm dễ gây dị ứng.
- Dọn dẹp nhà cửa đều đặn: Thường xuyên lau dọn nhà cửa, hút bụi bẩn, giặt giũ chăn, ga, gối, đệm để tiêu diệt các loại vi khuẩn, ký sinh trùng gây bệnh.
- Thực đơn hàng ngày cần bảo đảm cung cấp đầy đủ những dưỡng chất cần thiết như chất đạm, chất béo, chất xơ,... Ngoài ra, có thể bổ sung thêm các thực phẩm tăng sức đề kháng cho cơ thể, đặc biệt là các loại trái cây giàu Vitamin C như: cam, bưởi, chanh,...
- Rèn luyện thể dục thường xuyên cũng là cách phòng ngừa bệnh hen phế quản rất tốt. Tuy nhiên, tránh tập luyện lâu ngoài trời lạnh hoặc tập quá sức bản thân.
- Giữ ấm cơ thể khi thời tiết trở lạnh.
- Việc phát hiện sớm và điều trị đúng cách sẽ giúp người bệnh hen kiểm soát tốt bệnh và nâng cao chất lượng cuộc sống./.
BS. Lê Xuân Giáp (CDC Lâm Đồng)
In bài viết