CHỦ ĐỘNG PHÒNG, CHỐNG BỆNH DO VI RÚT NIPAH – TĂNG CƯỜNG GIÁM SÁT TẠI CÁC CỬA KHẨU TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LÂM ĐỒNG
Trước diễn biến phức tạp của một số bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên thế giới, trong đó có bệnh do vi rút Nipah, ngành Y tế tỉnh Lâm Đồng đang triển khai đồng bộ nhiều biện pháp nhằm chủ động phòng, chống dịch bệnh, không để dịch xâm nhập và lây lan trên địa bàn.
Vi rút Nipah là tác nhân gây bệnh truyền nhiễm nguy hiểm thuộc nhóm A, có nguồn gốc từ động vật và có khả năng lây truyền sang người. Bệnh có thể lây qua tiếp xúc trực tiếp với động vật nhiễm bệnh, sử dụng thực phẩm bị ô nhiễm hoặc tiếp xúc gần với người mắc bệnh. Triệu chứng và mức độ nguy hiểm: Thời gian ủ bệnh của Nipah trung bình từ 4–14 ngày, có thể kéo dài đến 45 ngày. Triệu chứng ban đầu thường không đặc hiệu như sốt, đau đầu, đau cơ, nôn ói, đau họng. Sau đó, bệnh có thể diễn tiến nhanh sang viêm não cấp, biểu hiện bằng rối loạn tri giác, lơ mơ, lú lẫn, co giật; một số trường hợp kèm theo viêm phổi nặng và suy hô hấp cấp. Tỷ lệ tử vong trong các trường hợp nhập viện được ghi nhận dao động từ 40–75%. Hiện nay, chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu đối với bệnh do virus Nipah.
Theo thông tin từ Hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, trong thời gian từ ngày 27/12/2025 đến ngày 27/01/2026, Ấn Độ đã ghi nhận 05 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do vi rút Nipah, trong đó có 02 trường hợp được xét nghiệm khẳng định tại bang Tây Bengal. Đến thời điểm hiện nay, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do vi rút Nipah, tuy nhiên nguy cơ xâm nhập dịch bệnh vẫn hiện hữu trong bối cảnh giao lưu, đi lại quốc tế ngày càng gia tăng.
Tại tỉnh Lâm Đồng, với sự hiện diện của Sân bay quốc tế Liên Khương, Cảng biển Vĩnh Tân cùng các cửa khẩu Bu Prăng, Đắk Peur, nguy cơ dịch bệnh xâm nhập từ bên ngoài là điều không thể chủ quan. Thực hiện chỉ đạo của Bộ Y tế, Cục Phòng bệnh và Sở Y tế Lâm Đồng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh đã chủ động triển khai nhiều biện pháp tăng cường giám sát, phòng chống bệnh do vi rút Nipah tại cộng đồng, cơ sở y tế và đặc biệt là tại các cửa khẩu.
Công tác kiểm dịch y tế được tăng cường chặt chẽ đối với người và phương tiện xuất nhập cảnh nhằm phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh, nhất là những người có yếu tố dịch tễ liên quan đến quốc gia hoặc vùng lãnh thổ đang ghi nhận ca bệnh. Khi phát hiện trường hợp nghi ngờ, các biện pháp cách ly tạm thời, điều tra dịch tễ và xử lý theo quy định được triển khai kịp thời ngay tại cửa khẩu, hạn chế tối đa nguy cơ lây lan ra cộng đồng.
Bên cạnh đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng như Biên phòng, Hải quan, Cảng vụ, Hàng không và các đơn vị liên quan để bảo đảm công tác phối hợp đồng bộ trong phòng, chống dịch bệnh. Các khu vực cách ly tạm thời, trang thiết bị, vật tư, phương tiện và phương án vận chuyển, tiếp nhận, điều trị người nghi ngờ mắc bệnh do vi rút Nipah được rà soát, chuẩn bị sẵn sàng nhằm đáp ứng kịp thời khi có tình huống xảy ra.
Ngành Y tế tỉnh cũng chú trọng tăng cường công tác kiểm soát nhiễm khuẩn tại các cơ sở khám, chữa bệnh; hướng dẫn và giám sát việc thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng hộ cá nhân cho nhân viên y tế và những người tiếp xúc gần với ca nghi ngờ hoặc xác định mắc bệnh. Đồng thời, các hoạt động tập huấn, hướng dẫn chuyên môn về giám sát, phát hiện, xử lý ca bệnh do vi rút Nipah được triển khai nhằm nâng cao năng lực ứng phó cho cán bộ y tế các tuyến.
Công tác truyền thông phòng, chống dịch bệnh cũng được đẩy mạnh với mục tiêu cung cấp thông tin chính xác, kịp thời đến người dân, tránh gây hoang mang trong cộng đồng. Người dân được khuyến cáo chủ động theo dõi sức khỏe, thực hiện khai báo y tế khi có các biểu hiện nghi ngờ như sốt, ho, khó thở, đau đầu hoặc khi đi, đến từ vùng có dịch; đồng thời phối hợp với cơ quan y tế trong công tác giám sát và phòng, chống dịch bệnh.
Cùng với các biện pháp chuyên môn của ngành Y tế, người dân và hành khách xuất nhập cảnh được khuyến cáo chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh nhằm bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng. Đối với những người trở về Việt Nam từ khu vực đang có dịch bệnh do vi rút Nipah, cần chủ động theo dõi sức khỏe ít nhất 14 ngày sau khi nhập cảnh. Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như sốt, đau đầu, ho, khó thở hoặc các biểu hiện bất thường khác, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế để được tư vấn, thăm khám và xử trí kịp thời, không tự ý điều trị tại nhà. Đồng thời, người dân cần hợp tác đầy đủ với các hoạt động giám sát y tế tại cửa khẩu cũng như tại cộng đồng khi được cơ quan chức năng yêu cầu.
Đối với người đi công tác, lao động hoặc du lịch đến các khu vực đang ghi nhận ca bệnh do vi rút Nipah, cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa như tránh tiếp xúc với dơi ăn quả, lợn và các loài động vật có biểu hiện bệnh; không sử dụng thực phẩm, đồ uống có nguy cơ bị nhiễm chất thải của dơi như trái cây rụng hoặc nước ép trái cây tươi chưa được che chắn an toàn. Việc thực hiện tốt vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả trong phòng, chống dịch bệnh. Trường hợp xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu, ho, khó thở hoặc rối loạn ý thức trong hoặc sau chuyến đi, người dân cần đi khám ngay tại cơ sở y tế và thông báo đầy đủ, rõ ràng về tiền sử đi lại để được chẩn đoán và xử lý phù hợp.
Việc chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống bệnh do vi rút Nipah thể hiện quyết tâm của ngành Y tế tỉnh Lâm Đồng trong việc bảo vệ sức khỏe nhân dân, kiểm soát chặt chẽ nguy cơ dịch bệnh xâm nhập ngay từ cửa khẩu và sẵn sàng ứng phó hiệu quả với mọi tình huống dịch bệnh có thể xảy ra. Thiên Vân (CDC Lâm Đồng)
