Phòng ngừa và xử trí đúng cách côn trùng đốt khi du xuân tránh biến chứng nguy hiểm
Mùa du xuân đầu năm tiềm ẩn nguy cơ côn trùng đốt do thời tiết ẩm, ấm - điều kiện thuận lợi để muỗi, ong, kiến lửa… sinh sôi. Phần lớn trường hợp nhẹ và có thể tự khỏi, nhưng nếu chủ quan hoặc xử trí sai cách, người bệnh có thể đối mặt với dị ứng nặng, nhiễm trùng, thậm chí sốc phản vệ nguy hiểm.
Vết côn trùng đốt có thể gây ngứa ngáy khó chịu hoặc đau đớn. Trong trường hợp cơ địa dị ứng có thể phản ứng nghiêm trọng. Vậy khi bị côn trùng đốt cần xử trí và dùng thuốc thế nào?
Mùa xuân - thời điểm dễ gặp côn trùng đốt
Thời điểm sau Tết thường rơi vào giai đoạn giao mùa, độ ẩm cao, thời tiết ấm dần lên. Đây là điều kiện thuận lợi để muỗi, ong, kiến lửa, bọ chét, ve, rết… sinh sôi mạnh.
Các địa điểm du xuân phổ biến như khu sinh thái, rừng núi; đền, chùa có nhiều cây xanh; bãi cỏ, khu picnic, vườn cây ăn quả… đều là môi trường cư trú lý tưởng của nhiều loại côn trùng.
Đáng lưu ý, nhiều người mặc quần áo ngắn tay, mang dép hở, ngồi trực tiếp xuống bãi cỏ hoặc tựa vào thân cây mà không kiểm tra kỹ, vô tình tạo điều kiện để côn trùng tiếp xúc và đốt.
Biểu hiện thường gặp khi bị côn trùng đốt
Ngứa và mẩn đỏ tại chỗ: đây là biểu hiện phổ biến nhất. Sau khi bị muỗi, kiến, rệp, bọ chét… đốt, vùng da có thể xuất hiện: Nốt sẩn đỏ nhỏ; Sưng nhẹ, ngứa nhiều, đặc biệt về đêm; Cảm giác nóng rát nhẹ
Phòng tránh côn trùng đốt khi du xuân
Tình trạng ngứa xảy ra do cơ thể giải phóng histamin - chất trung gian gây viêm khi tiếp xúc với nước bọt hoặc nọc độc của côn trùng.
Sưng to và đau: Một số loại côn trùng như kiến lửa, ong, bắp cày có thể gây sưng nhanh tại chỗ, đau rát, cảm giác bỏng. Có thể xuất hiện mụn nước hoặc mụn mủ nhỏ. Ở người có cơ địa dị ứng, phản ứng sưng có thể lan rộng và kéo dài nhiều ngày.
Nổi mề đay hoặc phản ứng dị ứng: Một số trường hợp có thể xuất hiện mề đay lan rộng, ngứa toàn thân, phù môi, phù mí mắt, chóng mặt, buồn nôn sau khi bị đốt. Đây là phản ứng dị ứng và có thể tiến triển thành sốc phản vệ nếu không được xử trí kịp thời.
Dấu hiệu nhiễm trùng: Nếu gãi nhiều hoặc xử trí không đúng cách, vết đốt có thể bị nhiễm trùng với các biểu hiện: đỏ lan rộng, đau tăng dần, chảy mủ, sốt, nổi hạch lân cận… Trẻ em và người mắc bệnh nền như đái tháo đường có nguy cơ nhiễm trùng cao hơn.
Côn trùng đốt gây ngứa kéo dài khiến người bệnh gãi nhiều, dẫn đến trầy xước da. Tình trạng này có thể gây viêm da mạn tính, da dày lên, thâm sạm và tái phát nhiều lần.
Nếu tổn thương hở, vi khuẩn có thể xâm nhập qua vùng da bị trầy xước, gây viêm mô tế bào - một biến chứng cần điều trị kháng sinh sớm. Nếu không kiểm soát tốt, nhiễm trùng có thể lan rộng.
Ở một số người nhạy cảm với nọc ong hoặc côn trùng khác, nguy cơ sốc phản vệ là có thật, với các biểu hiện như: Khó thở; Tụt huyết áp; Choáng váng; Mất ý thức
Ngoài ra, một số loại côn trùng còn là vật trung gian truyền bệnh như muỗi truyền sốt xuất huyết, sốt rét; ve truyền bệnh do vi khuẩn; mò truyền sốt mò… Vì vậy, không phải mọi vết đốt đều chỉ gây ngứa đơn thuần.
Cách xử trí đúng khi bị côn trùng đốt
Với vết đốt nhẹ, có thể: Rửa sạch bằng nước và xà phòng; Bôi thuốc giảm ngứa theo hướng dẫn; Tránh gãi. Nếu ngứa nhiều, có thể sử dụng thuốc kháng histamin theo chỉ định của nhân viên y tế.
Trường hợp bị nhiều vết đốt cùng lúc, đặc biệt do ong vò vẽ, có thể gây ngộ độc toàn thân, tổn thương gan, thận. Người bệnh cần nhập viện theo dõi, không tự điều trị tại nhà.
Nên đến cơ sở y tế khi có các biểu hiện: sưng to nhanh, lan rộng, đau nhiều, sốt, mề đay toàn thân, khó thở hoặc vết đốt kéo dài trên 3 - 5 ngày không cải thiện.
Phần lớn các trường hợp côn trùng đốt là lành tính và tự khỏi. Tuy nhiên, chủ quan hoặc xử trí sai cách có thể dẫn đến nhiều biến chứng đáng tiếc. Chủ động phòng ngừa bằng cách giữ vệ sinh môi trường, ngủ màn, mặc quần áo dài khi ra ngoài và sử dụng sản phẩm xua côn trùng là những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả.
Thái Tuyền (CDC Lâm Đồng). Nguồn Báo sức khỏe&đời sống